3 faz gerilimleri R,S,T olarak isimlendirilmistir.
V1=sin(wt)
V2=sin(wt+120)
V3=sin(wt+240)
olursa
R, S, T hangi voltajlarin isimlerdir?
Bu tanimin yapildigi saglam bir kaynak ariyorum.
Alıntı:
"Elektrikte faz adlandırmalarında kullandığımız R, S, T harfleri acaba gerçekten birşeylerin kısaltması mı, yoksa sadece rastgele seçilmiş harfler midir? İşte size bu konuda ulaştığım bazı bilgiler.
1.yaklaşım : R S T fazlarının kaynağı İngilizce adlandırılmalarından gelir.
Öncelikle 3 fazı birbirine göre değerlendirebilmek için Referans alınacak bir faza gereksinim vardır. Yani (Reference Phase), buna göre ikinci sırada olan faza ikinci (Second Phase) ve son olarak üçüncü faza da üçüncü (Third Phase) faz denir.
- (R)eference (Referans)
- (S)econd (İkinci)
- (T)hird (Üçüncü)
2.yaklaşım : Diğer bir açıklama da 'S': second (ikinci), 'T': third (üçüncü) kelimelerinin kısaltmaları olarak alınmıştır. 'R' harfi için ise 'first' (birinci) anlamına gelen kelimenin 'r' harfi kullanılmıştır. Bunun nedeni ise 'f' harfinin 'function' / fonksiyon kelimesini çağrıştırması dolayısıyla (ayrıca jumper isimleri, haberleşmede gürültü hesaplamaları vs de f harfi yaygın olarak kullanılmakta) karmaşaya neden olabileceği düşünülmüştür.
3.yaklaşım : İngiliz alfabesinin son 9 harfi baz alınarak; fazlarda doğrudan R S T, motor/cihaz giriş uçları U V W, motor çıkış uçları X Y Z olarak kabul edilmiştir."
bence bu kelime ilk harfi benzeşmesi raslantı, alfabeden ardışık 3 harf almışlar. ama iyi uymuş. 3 fazda referans yok, v1,v2,v3 ün herhangi birine R dersek 120 derece ilerideki S, 240 ilerideki T olur, konuyu çok iyi bilmesem de böyle anladım.
Bize okulda 1. Yaklaşımda olduğu gibi öğretmişlerdi hatırladığım kadarıyla.
Soyle sorayim.
3 faz tasiyan enerji kablonuz var. Kabloda hangi faz R hangisi S hangisi T bilmiyorsunuz.
3 fazi bir cihaza dogru sekilde baglayip cihazi calistirmaniz gerekiyor.
Sanayide fazlari gelisiguzel makineye baglarsin, makine ters calisirsa iki kablonun yerini degistirirsin sorun cozulur fakat, bizim cihaza fazlari yanlis sirada baglayip cihazi calistirirsaniz enerji verilir verilmez cihaz kesinlikle patlayacak.
Tek bir sansiniz var ve elinizde scop var. Dolayisi ile referans aldiginiz faza gore hangi kablodaki gerilim 120 derece ileri, hangisi 120 derece geri tespit edebileceksiniz.
Cihazin enerji baglantisi girisindeki etikette R, S, T yaziyor.
R S T fazlarinin tanimi lazim.
Birisini R kabul edip S ve T yi tespit etmenizi istiyorum.
Alıntı Yap3 fazda referans yok, v1,v2,v3 ün herhangi birine R dersek 120 derece ilerideki S, 240 ilerideki T olur, konuyu çok iyi bilmesem de böyle anladım.
Bende boyle oldugunu saniyordum ama bugun suphe duydum.
https://www.picproje.org/index.php/topic,76280.msg582377/topicseen.html#msg582377
Basligindaki sorumla bu konu cok alakali.
Öyle kırıtik bir bir dırum varsa Faz sırası ölçen ölçü aleti kullanmak gerekli. Kullanmayı rededip ben bulurum diyen ihtiyar bir ustanın €10K lik motor sürücüsünü patlatışını hayretle seyretmişliğim var.
Faz sirasi olcen alet yok. Scop var.
Yani sorumuz, referans aldigimiz faza gore 120 derece ileride olan faza S mi diyecegiz yoksa T mi?
Faz sırası kontrol rölesi 100Liraya var.
Faz sırası doğru değil ise çıkış vermez.
Hangi faz ilk diye birşey yok bence. Fazların sırası var. Ardışıl olduğu için ister rst bağlayın, ister str ister trs fark etmez. Tek fark eden rts yada srt yada tst şeklinde olmadığı şekilde fazların geçişlerin için 120 derece farkın sıralı gelmesi. ilk bağlanan faz 0 derece kabul edildiğinde 2. faz 240 derece 3. 120 derece olan olursa belki bir transformatörde sorun olabilir bilemiyorum yada motorda ters dönüş olabilir ama ille de R şudur demek mümkün değil. Bağıl bir ilk faz söz konusudur bence. Öyle olmasaydı ilk fazın üzerine bir de senkron darbesi yerleştirmeleri gerekirdi.
ilk faz 0 derece ise diğerleri 120 şer derece geriden gelmeli.
https://en.wikipedia.org/wiki/Three-phase_electric_power#/media/File:3_phase_AC_waveform.svg
Sorun cozuldu.
Siyah dalga sekline R dersek Scopla kirmizi ve mavi voltajlari bulabiliriz.
Kirmizi gerilimin R fazina gore faz acisi 120 derecedir ancak, 120 derece ileride mi yoksa 120 derece geridemidir?
R fazini gelisi guzel secip, 120 derece geri olana S fazi, 120 derece ileride olana da T fazi diyecegiz.
Yani;
R=sin(wt)
S=sin(wt-120)
T=sin(wt+120)
Hocam sin(w-120) T yi verir S yi değil patlatacaksın makinayı ;D
Kablolardan birisi ters ise 3 faz formu tammaen bozuluyor o faz deseni buradan anlaşılabilir ters bağlama , peki yönü nasıl alayacağız mcu ile yapılır bu çok kolay ama analog olarak nasıl mesel RST değil de TSR bağlasak motor yine aynı yöne mi döner ???, RST değil de RTS bağlarsak dalga formu bozluluyor yakar motoru resimdeki gibi
(https://image.ibb.co/ciRsJc/aw3ef3f.jpg)
Edit:
RST değil de TSR bağlasak motor yine aynı yöne mi döner-> ters dönüyor. RST yerine RTS bağlarsak voltaj değerleri değişiyor.
I IH.
Sen fazlardan birisini kendisine gore 180 derece cevirmissin.
(https://image.ibb.co/ciRsJc/aw3ef3f.jpg)
Yani sagdaki grafikte 180-120=60 derecelik 3 fazli voltaj grafigi cizmissin.
Bi dakka kablolardan bazıları ters takıldığında yukarıdaki resimde olduğu gibi olmuyor sadece renkler değişiyor :du: :du:
Evet hocam başka konu idi bu peki bu ne resmi :D :D
Motor sorusu ile karistirdin.
https://www.picproje.org/index.php/topic,76280.msg582377/topicseen.html#msg582377
Üç fazı dirençle toplamını alıp şase kabul edip her fazın sıfır geçiş noktasını alıp hangisi önde bunu bulabiliriz, tabi bunu arduinocular yapar, esas elektronikçiler bobin kapasitör vsvs ile bunu bulur bence , ama nasıl :du:
3 fazı 2sini lamba üzerinden, birini (sanırım R fazını) bobin üzerinden yıldız bağlayıp doğru sırada verirsek 2 lamba eşit yanıyormuş, yanlış sıralamada farklı parlaklıkta yanıyormuş gibi birşey okuduğumu hatırlıyorum...
Okulu bitireli 32 sene gecmis.
3 fazli voltaj denklemlerini yazarken
Vr=sin(wt)
Vs=sin(wt+120)
Vt=sin(wt+240)
yazar ve devam ederdim.
Bu yazim sekline gore R fazini kirmizi, S fazini Yesil, T fazini ise Mavi ile olacak sekide grafik cizersek resimde alttaki cizim olusuyor.
Resime dikkat ederseniz T ve S yer degistirmis durumda. Nasil olduysa buradaki tersligi hic bir zaman (32 yildir) farketmemisim.
Halbuki;
Vr=sin(wt)
Vs=sin(wt-120)
Vt=sin(wt-240) yada Vt=sin(wt+120) yazip ayni renklerle grafigi cizersek
bu kez resimde ustteki dogru cizim olusuyor. Dikkat ederseniz fazlar yerli yerinde.
(https://i.postimg.cc/FK0tjfz8/pat.jpg) (https://postimages.org/)
fazların isimlendirmesi önemli mi ki? genlik-zaman grafiğinin başladığı noktayı biz seçiyoruz sonuçta. yurakıdaki ilk grafiğe göre, grafiği R'nin değil, S'nin sıfırı kestiği yerden başlatırsam S aslında R olmuş olmayacak mı? ben mi birşey atlıyorum?
Soru o değildi.
Sorumuz, 3 fazlı şebekenin R, S, T fazlarının voltajlarının matemetiksel ifadesini yazın idi.
Sonradan araya başka konular girdi.
Doğru formül bu olması gerek hocam.
Vr=sin(wt)
Vs=sin(wt-120)
Vt=sin(wt-240)
3 fazı fazörel olarak gösterirsek ve fazörün dönüş yönünü saat dönüş yönünün tersi olarak kabul edersek mesele anlaşılıyor.
(https://i.ibb.co/ynrDrvF/indir.png) (https://ibb.co/ynrDrvF)
Va Vb Vc = Vr Vs Vt