İşlemsel yükselteç zener devresi çıkışta eksi gerilim

[elektronikhobi]

Yukarıdaki devreyi sınamaya çalışıyoruz.

İşlemsel yükselteç olarak LM358 kullanıyoruz.

Besleme gerilimi +15V/-15V kadardır.

Devre bazen beklenildiği gibi yaklaşık 9.5 volt veriyor. Ancak bazen -1.29 volt, bazen -13.77 volt veriyor.

Acaba neden olabilir?

Çözüm :

Devrenin aslında TL071 kullanıldığı için TL074 üzerinde devreyi kurduk.

Asıl devre şemasında, ilk planda, eksi besleme yanlış gibi duruyordu.



Sadece artı besleme kullanmak yeterli gibi gözüküyor.

TL074 ile devreyi sınadığımızda 9.22 volt gördük.

[z]

Pozitif girise yapilan geribeslemeden dolayi semada terslik oldugunu dusunuyorum.

Iki tane kararli nokta var. Cikisin hangisine oturacagi biraz gurultuye bagli.

Ilk power ondan sonra gelisen olaylara bagli olarak cikis + yone kayarsa cikista 10.2v okunur.

Fakat bir sekilde (gurultu vs) cikis negatif tarafa kaydiysa zener diyod dogru yonde polarmalanarak -0.6v gerilim dusumune neden olur. Devre yapisi gereki cikista bunun 2 kati olan -1.2v uretir.

Bu duruma engel olmak icin sistemi bu kararli iki noktadan hep 10.2v'a gitmeye zorlayacak eklenti yapmak sart.

Dolayisi ile bu devre ayni marka opamptan opampa bile farkli davranirken farkli firmalarin opamplarinda da farkli kararli noktaya sicrayabilir.

Demek istedigim bu devre gurultu ile durtuldugunde FF gibi konum degistirebilir.

[elektronikhobi]

Zener diyot devresi burada anlatılıyor.

Yorumlarda 1975 tarihli bir makaleden bahsediliyor.

Makalenin üçüncü sayfasında tek kutuplu bir kaynaktan ("a single-polarity reference") bahsediliyor.



LM358 ile ilk devreyi besleme gerilimi sadece +15 V kullanacak şekilde kurduk.

Çıkışta yaklaşık 0.00 volt veriyor.

Ancak biraz dürtükleyince, zenerin üzerine dokununca, tekrar 9.17 volta çıkıyor.

Çözüm :

Devre şemasının aslında 0.47 R 5W'lık bir akım direnci kullanılıyor.

Bizde yakın olarak 47 R 5W direnç vardı.

İşlemsel yükseltecin eksi beslemesini direkt toprak yerine, 47 R direnç üzerinden toprağa bağlayınca devre çalıştı.

[z]

Bu degisiklikler power on asamasinda cikisi +yonde suruklenmeye zorlayacaktir.

[sedronjames]

anladığım kadarıyla pozitif geri besleme çok istenen bir şey değil. bu arada Z hocam foruma geri dönmüş. sevindim.

[triyak]

beslemeye müdahale etmek yerine başka ne yapılabilirdi?

[elektronikhobi]

Bu degisiklikler power on asamasinda cikisi +yonde suruklenmeye zorlayacaktir.

Direnç değerlerini elimizde bulunan yakın değerlerden kullandığımızda çıkışta 8,31 volt gördük.

İlk devredeki çıkışa giden 10 K direnci, potansiyometre ile değiştirerek çıkışta 10 volt ayarlanabiliyor.

Asıl devre ilginç geldi. Devreyi akım direnci üzerine inşa etmişler.

Daha önce incelediğimiz devrelerde, zener, işlemsel yükseltecin artı ucuna bağlı idi.

Burada ise eviren uç ile çıkış arasına bağlamışlar.

İşlemsel yükseltecin eksi beslemesini direkt toprak yerine, 47 R direnç üzerinden toprağa bağlayınca devre çalıştı.

Sonraki denemelerde çıkışta yaklaşık 0.00 volt gördük.

+15 V ucu ile işlemsel yükseltecin + ucu arasına 100 K direnç takınca çıkışı 10,17 volt okuduk.

[asma]

Direnç değerlerini elimizde bulunan yakın değerlerden kullandığımızda çıkışta 8,31 volt gördük.

İlk devredeki çıkışa giden 10 K direnci, potansiyometre ile değiştirerek çıkışta 10 volt ayarlanabiliyor.

Merhaba
Çıkış voltajlarını farklı ölçtüğünüzde devredeki iki düğüm noktasını da ölçmenizi öneririm. Bu özellikle zener akımı ve gerilimini izlemeyi sağlar.

Asıl devre ilginç geldi. Devreyi akım direnci üzerine inşa etmişler.

Evet bu çok bilinen yada kullanılan yöntem değil. Şöyle bir benzerlikten bahsedeyim:
RC zaman sabitini inceliyorsun , doğal olarak Vc ölçümü yaparsın. Şarj ve deşarj eğrilerini çizdin bitti. Direncin üzerine düşen gerilimi takip edersen yine aynı eğriler çıkar. Yalnızca şarj eğrisi deşarj eğrisine benzer. Yani olayın tersi gerçekleşir.

Daha önce incelediğimiz devrelerde, zener, işlemsel yükseltecin artı ucuna bağlı idi.

Burada ise eviren uç ile çıkış arasına bağlamışlar.

Sonraki denemelerde çıkışta yaklaşık 0.00 volt gördük.

Önceki devrede referans kaynağı direnç ve zenerden oluşuyordu. Burada 3 direnç , zener ve opamp o işi yapıyor. Orada opamp karşılaştırıcı olarak kullanılmış. Farklı yapılar var.

+15 V ucu ile işlemsel yükseltecin + ucu arasına 100 K direnç takınca çıkışı 10,17 volt okuduk.

Bu hareket amacın dışına çıkmana sebep olur. +15V luk kaynağının regülasyon değerleri , elde etmek istediğin referans kaynağından iyi mi?
Evet ise bu devrede zenere gerek yok. Gerilim bölücü direnç ve voltaj takipçi olarak opamp kullanırsın oldu bitti.
Hayır ise neden döngü içine yabancı etki katalım. Kararlılık az da olsa bozulacaktır.

Bu devreyi en iyi haline getirdiğiniz vakit bir tl431 e (veya başka referans gerilimi üreten entegreye)  ulaşacaksınız. 

Kolay gelsin.

[elektronikhobi]

LM358'e 100 K direnç taktık.

İşlemsel yükseltecin 7 numaralı çıkış ucundaki gerilim, beklenildiği gibi, 10,16 volttur. 5 numaralı artı ucundaki gerilim 5,47 volt, 6 numaralı eksi ucundaki gerilim ise 5,52 volttur.

TL074 ile aynı devreyi 100 K direnç olmadan kurduk.

İşlemsel yükseltecin 1 numaralı çıkış ucundaki gerilim, 9,52 volttur. 3 numaralı artı ucundaki gerilim 4,71 volt, 2 numaralı eksi ucundaki gerilim ise 4,76 volttur.

Devre çıkışta 9,52 volt veriyor.

Ancak çok nadir de olsa çıkışta 0 volt verebiliyor.

Deneme kartının temassızlığından kaynaklanabileceğini pek zannetmiyoruz.



TL431'in şemasına baktığımızda ayarlı güç kaynağına çok benziyor. Çıkışa koruma amaçlı bir diyot bağlamışlar.

İncelediğimiz devrede üretilen 10,2 volt ise diğer iki işlemsel yükselteç tarafından kullanılıyor.

Devrenin gerilim kontrolü bölümü şuna benziyor.



Geçenlerde bir arkadaşın paylaştığı Korad güç kaynağının çalışma mantığı da çok farklı olmasa gerek.

Doğrusal güç kaynakları hoşumuza gidiyor.

Gürültü az.

Anahtarlamalı güç kaynağında osiloskop kullanmak için bir sürü ek masrafa girmek gerekebilir.

Tehlikeli de.

Geçenlerde bir arkadaş 300 voltu söndürmek için kullanılan devreden bahsediyordu.

[asma]

Merhaba
İncelendiğin devrede besleme voltajı ve malzeme seçimi ile ilgili bir hata var.
Bu yapıda veya benzeri kaynaklarda 24Vac ile besleyip 30Vdc çıkış bekleyemezsin.
220/24 trafo ile 230V şebeke voltajı ile çalışırken köprü çıkışı 35V a çıkar ve şebeke dalgalanöalarında 38-40V olabilir.
Eeee o zaman 30Vdc elde ederiz diyebiliriz.
Kullandığın op-amp kaç volta dayana biliyor. Eksi besleme alan op-amp ne zaman bozulur.
Bu devrede bu sorunu engellemek için önlem alanlar da var.
Ama düşük voltajla besle , düşük çıkış al , ömür boyu kullan. Çok mu zor.
Ben bu devreyi çok sevmiyorum.

Ayarlı güç kaynağının girişi smps olacak , çıkışı doğrusal çalışacak. Çıkış voltajını takip eden girişteki kaynak (pre reg) hem ısıyı hem hat regülasyonunu iyi yönde etkileyecek.

Ayrıca ölçümlerine göre zener voltajı 5V1 olamıyor bir türlü. Zener diyot seçimi ve üzerinden geçireceğin akım uyumlu değil bence. Akımı 5mA e çıkart , 5,15V olsun , grafikteri doğrusal bölüme geçsin. Rahat edersin.

TL431 ile 10,2V elde edersiniz,  iki tane potu beslemek için yeterlidir.

Kolay gelsin.

[elektronikhobi]

Bu yapıda veya benzeri kaynaklarda 24Vac ile besleyip 30Vdc çıkış bekleyemezsin.

Bu devrenin doğrultma bölümünü 12V AC trafo ile denediğimizde çıkışta +30 volt ve -5 volt gördük.

Yük altında düşebilir.

Ama gene de ilginç gelmişti.

Kullandığın op-amp kaç volta dayana biliyor. Eksi besleme alan op-amp ne zaman bozulur.
Bu devrede bu sorunu engellemek için önlem alanlar da var.

Besleme gerilimi +18/-18 volttur.

Devrede ise +30/-5 volt kullanmışlar.

Ekleme :

İletiyi gönderdikten sonra demek istediğinizi anladım.

24V AC trafo kullanıldığında besleme gerilimi işlemsel yükseltecin taşıyamayacağı sınırlara gidebilir demek istiyorsunuz.

Eğer köprü çıkışı 40 volta çıkarsa, eksi gerilimde 5 volt idi. Toplam 45 volt yapar.

İşlemsel yükseltecin besleme gerilimi toplamda 36 volttur.

[asma]

Bu devrenin doğrultma bölümünü 12V AC trafo ile denediğimizde çıkışta +30 volt ve -5 volt gördük.

Yük altında düşebilir.

Biraz daha farklı anlatayım o zaman.
Girişteki her türlü olumsuzluğu unutun. Negatif gerilimi bir şekilde hallettiniz diyelim.
Girişte regüleli 30Vdc olsun. Yükte falan düşmesin.
Kullandığın opamp rail to rail değil , ideal değil. Nasıl çıkışından 30V elde edilsin. TL081 için bu değer +V-1,5V yani 28,5V elde edersin.
Ard arda iki npn transistörü başladığında 2x0.6V gerilim düşümünü kabullenirsin.
27,3V kaldı geriye.
Şebekeden etkilenmiyorsak
Kapasitör seçimi tam yükte ne kadar dalgalı gerilime müsade ediyor. Dalgalı dc nin en düşük değeri -2,7V (yaklaşık 3V fark) müsaitse
30Vdc işlenir 27Vdc elde edilir.
Yoksa çıkışta 32V gördüm , 100mA de 30V a düştü , 1A de 28V oldu...
Günün sonunda amaca uygun kaynağınız olmalı.

Kolay gelsin.